teatr dworski horyniec łodzia

Teatr Dworski w Horyńcu-Zdroju powstał w 1846 roku, wybudował go książę Leander Piotr Poniński, dla swojego syna Ludwika Nikodema. Zafascynowany sztuką dramatyczną, Ludwik Nikodem, wystawiał sztuki teatralne, kolekcjonował też druki i rękopisy sztuk, które były gromadzone w gmachu teatru. Gromadził on też w pałacowej bibliotece literaturę dramatyczną oraz powieści, które stały się potem częścią sławnej „Biblioteki Horynieckiej”.

Teatr był dla Horynieckich właścicieli chlubą i wizytówką. Odbywały się tu przedstawienia zapraszanych teatrów ze Lwowa, Krakowa i Wiednia. Sztuka umilała czas gościom, a potem coraz tłumniej przybywającym do Horyńca kuracjuszom. Niestety, pierwsza wojna poważnie uszkodziła budynek. Został on odbudowany dopiero w 1935 roku, przez następnych właścicieli Horyńca; Karłowskich. Druga wojna także zostawiła swoje ślady, a bandy UPA w 1946 roku dopełniły dzieła paląc budynek (uciekinierzy z Nowin Horynieckich zrobili stodołę z gmachu, przechowując tam słomę, upowcy podpalili ją i z budynku zostały tylko ściany) . Po wojnie w 1965 roku, ówczesny naczelnik gminy Władysław Żuk, podjął kroki mające na celu odrestaurowanie budynku. W 1973 roku zostaje on oddany do użytku, jako Gminny Ośrodek Kultury (GOK). Trzy lata później, w 1976 roku, odbywa się pierwsza Biesiada Teatralna w dawnym Teatrze Dworskim.

Teatr Dworski w Horyńcu

Budynek ma ciekawą trójosiową formę. Dwa boczne skrzydła służyły kiedyś jako garderoby, biblioteka, szatnia, oraz inne pomieszczenia użytkowe. Centralna oś wyznacza część z salą, na której jest scena, oraz dwie kondygnacje miejsc dla publiczności. Teatr posiada też pomieszczenie pod sceną, wykorzystywane w przeszłości jako kawiarnia. Scena ma szerokość 9 metrów, natomiast głębokość to 6 metrów. Widownia posiada obecnie na parterze 76 miejsc siedzących, a na „balkonie” 42.

Architektonicznie, narzuca się na pierwszy plan wysunięty piętrowy ryzalit, czyli ozdobna ściana środkowej osi. Zwieńczeniem ściany jest ozdobna schodkowa attyka, wskazująca na styl późnoklasycystyczny. W centralnej części attyki, usytuowana jest płaskorzeźba z herbem książąt Ponińskich „Łodzia”. Lico teatru zdobią cztery pilastry, w formie kolumn jońskich, które charakteryzuje zwieńczenie wolutą. Ciekawym zabiegiem, jest też kompozycja różnej wielkości okien, które dają wrażenia iluzoryczne.

(panorama sferyczna – aby pooglądać okolicę Teatru dworskiego, wystarczy kliknąć na poniższy obrazek)

Panorama teatr dworski horyniec

Otoczenie teatru przed wojną było dość niezwykłe. Ulica przed budynkiem od południa obsadzona była kasztanowcami, do dziś zostało ich tylko kilka sztuk. Naprzeciw bramy wjazdowej do pałacu była droga idąca przez pola (teraz na tych polach jest szkoła) i dochodząca do ulicy Zdrojowej w okolicę łazienek Zdroju. Obok tych pól stał teatr, za nim kilkaset metrów dalej stała leśniczówka, do której droga prowadziła obok teatru. Między teatrem a leśniczówką był sad. Obok samego budynku rosły dorodne lipy oraz ogromny dąb o obwodzie 4,5 metra. Były też drzewa „orientalne” na przykład glediczja trójciernista. Bliżej leśniczówki usytuowany był sad z jabłoniami, gruszami, orzechami laskowymi. Były też miodne drzewa takie jak robinia akacjowa, krzewy bzu. Niestety potem wystawiono w okolicy dwutysięcznego roku na terenie tego sadu wybitnie szpetny budynek hali sportowej.

Ten stosunkowo rzadko spotykany obiekt, prywatnego wolno stojącego teatru dworskiego, przetrwał próbę czasu. Ale niestety nie przetrwał próby komunistycznej myśli, zagospodarowania każdego skrawka terenu, do celów użytkowych. Teatr ten jest uważany za jeden z nielicznych przykładów angażowania się arystokracji w rozwój duchowy. Dziś niestety, jest przykładem dawnej świetności, którą rozświetla raz do roku, w okresie ferii zimowych Biesiada Teatralna.

teatr dworski horyniecki ulica sobieskiego